23/11/2017

Lýðræði í frjálsum leik barna

► Í grein Gunnlaugs Sigurðssonar er fjallað um fræðilegan grunn að þróunarverkefni sem unnið var að í leikskólanum Krakkaborg. Markmið verkefnisins var að efla sjálfsprottinn, öðru nafni… [meira]

Lýðræði í frjálsum leik barna Lýðræði í frjálsum leik barna

„Þetta gefur okkur vettvang utan skólans“: Facebook sem verkfæri í háskólanámi

► Í grein Silju Báru Ómarsdóttur er lýst tilraunaverkefni í stjórnmálafræði, þar sem óformlegir hópar voru stofnaðir á Facebook, samhliða námskeiðum. Gengið er út frá hugmyndum um… [meira]

„Þetta gefur okkur vettvang utan skólans“: Facebook sem verkfæri í háskólanámi „Þetta gefur okkur vettvang utan skólans“: Facebook sem verkfæri í háskólanámi

Verkfæri þjóðminninga: Tyrkjaránið í skólabókunum (seinni hluti)

► Í grein Þorsteins Helgasonar er kannað hvernig fjallað hefur verið um Tyrkjaránið í sögukennslubókum frá 1880 til þessa dags. Hér er þráðurinn tekinn upp um 1960. Fram kemur að þjóðhverf… [meira]

Verkfæri þjóðminninga: Tyrkjaránið í skólabókunum (seinni hluti) Verkfæri þjóðminninga: Tyrkjaránið í skólabókunum (seinni hluti)

Kynjajafnrétti og kennaramenntun: Ákall kennaranema um aukna fræðslu

► Í grein Guðnýjar S. Guðbjörnsdóttur og Þórdísar Þórðardóttur er sagt frá rannsókn á þekkingu, áhuga og viðhorfum kennaranema á jafnréttismálum með áherslu á kynjajafnrétti.… [meira]

Kynjajafnrétti og kennaramenntun: Ákall kennaranema um aukna fræðslu Kynjajafnrétti og kennaramenntun: Ákall kennaranema um aukna fræðslu

Tilurð og þróun ytra mats á Íslandi frá 1991 til 2016

► Markmiðið með grein Bjarkar Ólafsdóttur er að auka skilning á því hvernig ytra mat á grunnskólastarfi er tilkomið á Íslandi og hver þróun þess hefur verið frá því að það… [meira]

Tilurð og þróun ytra mats á Íslandi frá 1991 til 2016 Tilurð og þróun ytra mats á Íslandi frá 1991 til 2016

„Þá er gott að fá einhvern utanaðkomandi… sem borin er virðing fyrir“

► Niðurstöður rannsóknar á reynslu mæðra af samskiptum við kennara í ljósi ólíkrar stéttarstöðu benda til þess að félagsauður skipti miklu máli. Víkka þarf út skilgreiningar á stéttarhugtakinu að mati höfunda þannig að það nái einnig til félags- og menningarauðs. Markmið rannsóknarinnar var að skoða reynslu mæðra af samskiptum við kennara og annað fagfólk á […]

Fósturbarn eins og kría á steini: Reynsla barna af fóstri og skólagöngu

► Í þessari grein er sagt frá rannsókn á aðstæðum svonefndra fósturbarna og skólagöngu þeirra, þ.e. barna sem teljast jafnan ekki geta dvalið hjá foreldrum vegna erfiðra aðstæðna að mati barnaverndaryfirvalda. Til fósturráðstöfunar er gripið þegar talið er að líkamlegri eða andlegri heilsu barns eða þroska þess sé hætta búin vegna framferðis foreldra eða vegna […]

Tengslanet nemenda og brottfall úr háskólanámi

► Líkur á brottfalli háskólanema virðast minni eftir því sem tengslanet þeirra er stærra. Þetta eru niðurstöður rannsóknar á tengslaneti háskólanema sem sagt er frá í nýrri grein í Netlu. Brottfall nemenda úr háskólanámi hefur verið rakið bæði til akademískra og félagslegra þátta, svo sem þess hversu vel nemendur falla í hópinn. Í greininni eru […]

Yndislestur á uppleið? Breytingar á lestrarvenjum drengja og stúlkna

► Lestrarvenjur kynjanna eru bornar saman og skoðaðar í evrópsku samhengi í greininni Yndislestur á uppleið? Breytingar á lestrarvenjum drengja og stúlkna. Meginnniðurstöðurnar eru þær að 10. bekkingum sem hafna bókum fer hlutfallslega fækkandi. Dregið hefur saman með stúlkum og drengjum sem aldrei lesa bækur utan skóla, drengir eru ennþá í meirihluta bóklausra nemenda, en […]

Háskólar, samstarf við fyrirtæki og áhugahvöt nemenda

► Höfundar þessarar greinar hafa verið þátttakendur í samstarfsnetinu Nordic-Baltic Network for internationalization of SMEs, sem hefur það markmið að leiða saman þrjá hagsmunaaðila, þ.e. háskólakennara, nemendur og lítil eða meðalstór fyrirtæki, til að vinna að verkefnum er tengjast markaðssetningu. Háskólinn á Akureyri er aðili að umræddu samstarfsneti. Markmið samstarfsins er að þróa og miðla […]

Þróun viðhorfa grunnskólanema til lýðræðis í skólastarfi yfir fimm ára tímabil

► Höfundar þessarar greinar beindu sjónum að hugmyndum nemenda í eldri árgöngum skyldunáms um lýðræði og lýðræðisþátttöku þeirra. Eitt meginmarkmið skólastarfs, samkvæmt núgildandi lögum og aðalnámskrá hérlendis, er að búa nemendur undir þátttöku þeirra í lýðræðisþjóðfélagi sem er í sífelldri þróun. Samkvæmt þessu á grunnskólinn að vera sá vettvangur sem veitir nemendum svigrúm og tækifæri […]

Sjálfbærnimenntun í aðalnámskrá leik-, grunn- og framhaldsskóla 2011: Samræmdar hugmyndir eða sundurlausar?

► Höfundur þessarar greinar rannsakaði hvernig hugmyndir um sjálfbærni birtust í grunnþáttaköflum aðalnámskrár 2011 fyrir leik-, grunn- og framhaldsskóla. Þótt sjálfbær þróun hafi vissulega verið þekkt hugtak meðal skólafólks og annarra í alllangan tíma var það ekki fyrr en í aðalnámskrá fyrir skólastigin þrjú árið 2011 sem hugtakið hlaut verðuga athygli sem mikilvægur þáttur í opinberri […]

Aukið álag og áreiti: Áhrif efnahagshrunsins á leikskólastarf

► Áhrif og afleiðingar efnahagshrunsins 2008 á starfsemi leikskóla eru tilefni rannsóknarinnar sem sagt er frá í greininni, Aukið álag og áreiti: Áhrif efnahagshrunsins á leikskólastarf, eftir þær Önnu Elísu Hreiðarsdóttur og Eygló Björnsdóttur. Rannsóknin fór fram vorið 2014 og hafði það að markmiði að leita svara við því að hvaða marki leikskólastjórar teldu að […]

When travelling ideas meet local contexts: Norwegian teachers trying out ‘lesson study’

►In the fields of school reform and teacher development, certain ‘globally travelling ideas’ have become significant. This article reports on a study of a small sample of Norwegian teachers trying out the Lesson Study (LS) idea that aimed to explore what happens when globally travelling reform ideas are enacted in local contexts. Specifically, the study […]

Sérrit 2016 – Námsrými félagslegs réttlætis

► Netla – Veftímarit um uppeldi og menntun: Sérrit 2016 – Námsrými félagslegs réttlætis er gefið út á vegum Netlu – Veftímarits um uppeldi og menntun og Menntavísindasviðs Háskóla Íslands og lýtur sérstakri ritstjórn. Í sérritinu eru fimm ritrýndar greinar og ein ritstýrð sem er inngangsgrein sérritsins.  ► Sjá nánar

Sérrit 2016 – Greinar frá Menntaviku

► Netla – Veftímarit um uppeldi og menntun: Sérrit 2016 – Greinar frá Menntaviku er gefið út á vegum Netlu – Veftímarits um uppeldi og menntun og Menntavísindasviðs Háskóla Íslands og lýtur sérstakri ritstjórn. Í sérritinu eru níu ritrýndar greinar  og spanna þær vítt svið innan menntavísinda eins og titill ber með sér ► Sjá nánar

Tilurð og þróun ytra mats á Íslandi frá 1991 til 2016

► Markmiðið með grein Bjarkar Ólafsdóttur er að auka skilning á því hvernig ytra mat á grunnskólastarfi er tilkomið á Íslandi og hver þróun þess hefur verið frá því að það kom inn í opinbera menntastefnu árið 1991. Til að skýra tilurð og þróun matsins var einkum stuðst við dagskrárkenningar, rannsóknir á þróun stýringar innan stjórnsýslunnar og kenningar um […]

Kynjajafnrétti og kennaramenntun: Ákall kennaranema um aukna fræðslu

► Í grein Guðnýjar S. Guðbjörnsdóttur og Þórdísar Þórðardóttur er sagt frá rannsókn á þekkingu, áhuga og viðhorfum kennaranema á jafnréttismálum með áherslu á kynjajafnrétti. Niðurstöður benda til þess að fáir þeirra hafi kynnst kynjafræði áður en þeir hófu kennaranámið og mikill meirihluti þeirra er ósammála því að fræðsla um kynjajafnrétti hafi verið hluti af þeirra […]

Verkfæri þjóðminninga: Tyrkjaránið í skólabókunum (seinni hluti)

► Í grein Þorsteins Helgasonar er kannað hvernig fjallað hefur verið um Tyrkjaránið í sögukennslubókum frá 1880 til þessa dags. Hér er þráðurinn tekinn upp um 1960. Fram kemur að þjóðhverf framsetning frásagnarinnar af Tyrkjaráninu mótaðist á fyrri hluta tuttugustu aldar en atburðurinn var svo sérkennilegur að erfitt var að steypa hann fullkomlega í fast […]

„Þetta gefur okkur vettvang utan skólans“: Facebook sem verkfæri í háskólanámi

► Í grein Silju Báru Ómarsdóttur er lýst tilraunaverkefni í stjórnmálafræði, þar sem óformlegir hópar voru stofnaðir á Facebook, samhliða námskeiðum. Gengið er út frá hugmyndum um að háskólanemar í dag séu innfæddir netverjar og markmiðið var að efla sjálfsmynd þeirra og starfssamfélag, með hliðsjón af kenningum um aðstæðubundið nám og starfssamfélög. Rannsóknin er byggð […]

Lýðræði í frjálsum leik barna

► Í grein Gunnlaugs Sigurðssonar er fjallað um fræðilegan grunn að þróunarverkefni sem unnið var að í leikskólanum Krakkaborg. Markmið verkefnisins var að efla sjálfsprottinn, öðru nafni frjálsan leik barnanna sem markvissa náms- og kennsluaðferð til lýðræðis, í skilningi Aðalnámskrár leikskóla, 2011. Þróunarverkefnið var unnið í tveim áföngum. Í þeim fyrri var markmiðið að greinarhöfundur, […]

Reynsla skólastjóra af meistaranámi í stjórnun skólastofnana

► Í grein Önnu Þóru Baldursdóttur og Sigríðar Margrétar Sigurðardóttir er sagt frá rannsókn á viðhorfi og reynslu skólastjóra sem brautskráðst hafa úr meistaranámi í skólastjórnun við kennaradeild Háskólans á Akureyri og þeim áhrifum sem þeir telja að námið hafi haft á þá og störf þeirra á vettvangi. Gögnum var safnað með hálfstöðluðum viðtölum við […]

Störf deildarstjóra í grunnskólum – verkefni og áherslur

► Í grein Barkar Hansen og Steinunnar Helgu Lárusdóttur segir frá niðurstöðum rannsóknar meðal deildarstjóra í 17 íslenskum grunnskólum. Í kjölfar tilfærslu grunnskólans frá ríki til sveitarfélaga breyttu skólar smám saman stjórnskipulagi sínu og komu á dreifðri forystu með því að fjölga millistjórnendum. Flestir fengu þeir starfsheitið deildarstjórar. Meginmarkmið rannsóknarinnar var að draga upp mynd af […]

Heimanám í íslenskum grunnskólum: Umfang og viðhorf nemenda, foreldra og kennara til þess

► Í grein Ingvars Sigurgeirssonar og Amalíu Björnsdóttur eru könnuð viðhorf nemenda, foreldra og kennara grunnskóla til heimanáms og hvort þættir eins og kyn og námsgeta hafi áhrif á þessi viðhorf. Auk þess var umfang heimanáms kannað, svo og áhugi nemenda á því. Byggt var á gögnum sem safnað var í tengslum við stærri rannsókn á starfsháttum í […]

Veikindafjarvistir, læknisheimsóknir og vinnutengd líðan í kjölfar bankahruns: Samanburður á starfsfólki skóla og öðru starfsfólki sveitarfélaga

► Í grein Guðbjargar Lindu Rafnsdóttur og Hjördísar Sigursteinsdóttur er varpað ljósi á veikindi, veikindafjarvistir og læknisheimsóknir starfsfólks grunnskóla/tónlistarskóla og leikskóla í samanburði við annað starfsfólk sveitarfélaga í kjölfar efnahagshrunsins 2008. Spurt er: „Breyttist fjöldi veikindadaga og læknisheimsókna vegna vinnutengdra þátta meðal starfsfólks skólanna og annars starfsfólks sveitarfélaga á Íslandi í kjölfar bankahrunsins 2008?“ Eru tengsl […]

„Faggi, tappi, lessa, feit eða heit“: Orðtíðni framhaldsskólanema um staðalmyndir kynhneigðar og kyngervis

► Í grein Jóns Ingvars Kjaran er fjallað um viðhorf framhaldsskólanema til staðalmynda á borð við útlit, kyngervi og kynhneigð. Til að skyggnast inn í hugmyndaheim þeirra var lögð megindleg myndakönnun fyrir 238 þátttakendur í tveimur framhaldsskólum. Myndakönnunin var þess eðlis að sjö myndir voru valdar með það fyrir augum að þær væru á einhvern hátt […]

Lýðræði og menntun: Hugleiðing um aldargamla bók

► Í grein Atla Harðarsonar er fjallað um bókina Lýðræði og menntun (Democracy and education) sem er höfuðrit Johns Dewey (1859–1952) um heimspeki menntunar. Hún kom fyrst út árið 1916 og á því aldarafmæli. Í þessari grein er gerð tilraun til að skilja þetta verk og setja í hugmyndasögulegt samhengi. Í þau hundrað ár sem liðin […]

Námserfiðleikar og velgengni í námi: Um mikilvægi stuðnings

► Í grein Sigrúnar Harðardóttur og Guðrúnar Kristinsdóttur er greint frá niðurstöðum nýlegrar rannsóknar sem ætlað var að varpa ljósi á hvað nemendur með námserfiðleika telja að hafi haft áhrif á námsárangur þeirra. Byggt er á vistfræðikenningu Bronfenbrenners um gagnvirk áhrif foreldra, skóla og samfélags á þroska og aðlögun barna, og á öðrum rannsóknum sem sýna hvað […]

Sumarlokun leikskóla: Áhrif á faglegt starf og starfsaðstæður

► Í grein Önnu Elísu Hreiðarsdóttur og Eyglóar Björnsdóttur er fjallað um sumarlokun leikskóla og hvernig ákvarðanir rekstraraðila tengdar þeim geta haft áhrif á faglegt starf í skólunum og starfsaðstæður kennara og barna. Rekstrarlegir þættir þrýsta á um fulla nýtingu leikskóla allan ársins hring og það skapar sérstakar aðstæður sem ekki eru fordæmi fyrir á öðru skólastigi. Spurningakönnun […]