11/12/2017

Hugleiðingar um heildstæða menntastefnu

Leikvöllur við skóla

Í ► grein Kolbrúnar Þ. Pálsdóttur hvetur hún til þess að litið sé heildstætt á menntun og að mótuð verði menntastefna sem horfi einnig til þess mikilvæga starfs sem unnið er á sviði tómstunda og félagsmála. Kveikjan að þessari grein var lestur höfundar á bókinni Leading educational change: Global issues, challenges and lessons on whole-system reform sem kom út hjá Teachers College Press árið 2013. Í þeirri bók er fjallað um mikilvæg álitamál er lúta að þróun menntakerfa, svo sem alþjóðlegan samanburð, miðlun og hagnýtingu þekkingar, fagmennsku, gæði og mat á skólastarfi og þróun lærdómssamfélaga. Höfundur tengir efni bókarinnar við umfjöllun íslenskra fræðimanna um opinbera menntastefnu. Heimspekingar hafa um árabil varað við of mikilli tæknihyggju í menntamálum og ný stefna, með það markmið að efla samfélags- og einstaklingsgildi menntunar, var kynnt árið 2011. Enn heyrast þó gagnrýniraddir um tæknihyggju og nýfrjálshyggju í menntastefnu. Áherslan á sex grunnþætti menntunar – læsi, sjálfbærni, lýðræði og mannréttindi, jafnrétti, heilbrigði og velferð, og sköpun – virðist hins vegar hafa hvatt til ígrundunar og þróunar skólastarfs og stuðlað að aukinni samþættingu í námi. Meginniðurstöður eru þær að heildstæðar rannsóknir á innleiðingu opinberrar menntastefnu skortir á Íslandi. Framkvæmd hennar er flókið ferli sem krefst þátttöku aðila úr mörgum áttum, ekki eingöngu skólafólks, heldur stjórnenda og fagfólks almennt á sviði uppeldis, mennta og tómstunda, foreldra og ekki síst nemenda. Lykilatriði er að efla samvinnu á milli fagfólks sem vinnur að uppeldi og menntun, og að tryggja að raddir nemenda og foreldra þeirra hafi áhrif á skóla- og frístundastarf. Hér er kallað eftir skýrari umræðu um það hver séu og eigi að vera markmið menntunar. ► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Pör að læra saman í leikskóla: Reynsla starfsfólks af K-PALS

Brot úr teikningum leikskólabarna

Í ► grein Önnu-Lindar Pétursdóttur og Kristínar Helgu Guðjónsdóttur segir frá rannsókn á fyrstu reynslu starfsmanna í fimm leikskólum af K-PALS (e. Kindergarten Peer-Assisted Learning Strategies), kennslunálgun sem felur í sér samvinnunám og aðferðir til að efla hljóðkerfisvitund, hljóðaþekkingu og umskráningarfærni barna. Börnin vinna í pörum eftir kynningu kennara á verkefnum. Markmiðið var að fá innsýn í reynslu starfsmanna í leikskólum af K-PALS, hvernig þeim hefði gengið að nota aðferðirnar, áhrif þeirra á börnin, helstu kosti og galla að þeirra mati og hvort þeim þætti bein kennsla af þessu tagi eiga heima í íslensku leikskólaumhverfi. Tekin voru hálfstöðluð viðtöl við þrettán starfsmenn fimm leikskóla á höfuðborgarsvæðinu. Allir starfsmenn sem unnu með K-PALS í þessum leikskólum buðu sig fram í viðtal. Tíu þeirra voru leikskólakennarar, tveir grunnskólakennarar og einn hafði aðra menntun. Viðtölin voru hljóðrituð, skrifuð upp og gögnin greind í efnisflokka. Almennt var reynsla viðmælenda af K-PALS jákvæð þótt sumir hefðu verið neikvæðir í byrjun og innleiðing aðferðanna hafi stundum reynt á. Viðmælendum þótti K-PALS hafa jákvæð áhrif á undirstöðu lestrarfærni, samvinnu og samskipti barnanna og lýstu greinilegum framförum hjá börnunum og ánægju þeirra með K-PALS. Fram komu hugmyndir um nýjar útfærslur á innleiddum aðferðum en á heildina litið töldu viðmælendur K-PALS henta vel sem viðbót við læsisumhverfi í íslenskum leikskólum. ► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Innleiðing á Byrjendalæsi – Viðhorf og reynsla kennnara

Byrjendur í lestri - Teppisskreyting

Grein Eyglóar Björnsdóttur, Maríu Steingrímsdóttur og Sigríðar Margrétar Sigurðardóttur segir frá rannsókn á innleiðingu og starfsþróunarlíkani læsisaðferðar sem nefnd hefur verið Byrjendalæsi og var þróuð í Miðstöð skólaþróunar við Háskólann á Akureyri (MSHA). Aðferðin hefur á undanförnum árum verið innleidd í tæplega helmingi grunnskóla á Íslandi. Samhliða þróun aðferðarinnar var sett saman tveggja ára starfsþróunarlíkan til að styðja skóla við innleiðinguna. Markmið rannsóknarinnar sem hér er kynnt er að greina reynslu kennara af innleiðingu á Byrjendalæsi samkvæmt líkaninu, kanna viðhorf þeirra í því sambandi og skoða hvaða áhrif þátttaka hefur haft á starfsþroska þeirra. Byggt er á úrvinnslu höfunda á mati kennara sem þátt hafa tekið í innleiðingu eftir líkaninu. Ráðgjafar um aðferðina við MSHA söfnuðu matsgögnunum. Gögnin sem hér eru greind ná yfir tímabilið 2009 til 2012 og geyma bæði einstaklingsmat og hópmat. Niðurstöður benda til ánægju með kennsluaðferðina og starfsþróunarlíkanið sem henni fylgir. Kennarar telja vel haldið utan um innleiðinguna af hálfu MSHA og að það auðveldi þeim að tileinka sér aðferðina. Hins vegar koma einnig fram vísbendingar um óöryggi í hópi kennaranna. Þeir kalla eftir meiri stuðningi við framkvæmd aðferðarinnar í starfi með nemendum. Niðurstöðurnar ættu að gefa bæði kennurum og skólastjórnendum vísbendingar um að hverju þarf að huga við innleiðingu þróunarverkefna. Þær ættu jafnframt að nýtast leiðtogum, ráðgjöfum og öðrum þeim, sem koma að innleiðingu á Byrjendalæsi, við frekari þróun á aðferðinni og rannsóknir á henni. ► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Þróunarstarf um lýðræði og mannréttindi í leikskólanum Árbæ

Myndverk_Gullborg_TH

Í ► grein Önnu Magneu Hreinsdóttur er fjallað um þróunarstarf og starfendarannsókn við leikskólann Árbæ. Allt starfsfólk skólans tók þátt í verkefninu í samstarfi við utanaðkomandi verkefnastjóra. Tilgangur með þróunarverkefninu var að efla lýðræðisleg vinnubrögð í leikskólanum og stuðla að fræðslu og umræðum meðal starfsfólks um lýðræðislegan skólabrag og hvað í honum fælist, lýðræðisleg viðhorf og starfshætti. Einnig var með verkefninu ætlunin að leita eftir hugmyndum frá starfsmannahópnum um starfshætti sem styrkt gætu lýðræðislegan skólabrag í leikskólanum, reyna þær hugmyndir einn vetur í daglegu starfi og meta verkefnið að því loknu. Loks átti að semja námskrá í lýðræði fyrir leikskólann og láta reyna á hana í starfi. Í verkefninu var fylgst með þróun hugmynda og starfsaðferða í hópi kennara með reglulegri fræðslu, samráðsfundum og dagbókarskrifum stjórnenda. Niðurstöður eftir einn vetur benda til þess að starfendarannsóknin og þróunarstarfið hafi haft áhrif á starfsaðferðir og viðhorf starfsfólks við skólann. Starfsmenn urðu sér betur vitandi um lýðræðislega starfshætti og réttindi barna og greindu á markvissari hátt en áður hvernig ýta má undir og styðja samvinnu og virka hlustun í daglegu starfi. Lögð var áhersla á opið og hlýlegt andrúmsloft, aukin tækifæri í smærri hópum og samstarf á milli deilda. Markmið námskrár í lýðræði voru felld í fjóra flokka með hliðsjón af hópum sem standa að skólastarfinu og fram komu hugmyndir um frekara starf. ► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Umbótastarf í Grunnskólanum á Bakkafirði

Grunnskólanemendur á Bakkafirði

► Grein Ingvars Sigurgeirssonar, Maríu Guðmundsdóttur og Bylgju Daggar Sigurbjörnsdóttur segir frá skólastarfi á Bakkafirði, örsmáu sjávarþorpi á Norðausturlandi. Þar hafa kennarar gengið lengra en flestir kennarar annarra grunnskóla í þá átt að leyfa nemendum að taka ábyrgð á eigin námi. Í íslensku og stærðfræði vinna elstu nemendur skólans eftir einstaklingsbundnum áætlunum sem þeir eiga sjálfir þátt í að móta. Í samfélagsgreinum og náttúrufræði fást þeir við fjölbreytt og sjálfstæð viðfangsefni, ýmist einir eða fleiri saman. Nemendur ráða viðfangsefnum sínum og efnistökum að mestu og stundum alveg. Áhugi nemenda hefur verið mikill og farið fram úr björtustu vonum. Sama máli gegnir um þátttöku þeirra í mótun verkefna. Í mörgum tilvikum ákveða nemendur að tengja viðfangsefnin miðlun og skapandi vinnu með lifandi flutningi, myndrænni tjáningu, leikþáttum, kvikmyndagerð og sýningum. Nemendur fá að sinna þessum verkefnum ellefu kennslustundir á viku eða um þriðjung skólatímans. Nemendur og kennarar skiptast á um að velja þemu eða viðfangsefni. Í greininni er sagt frá aðdrag-anda þessara kennsluhátta og gefin dæmi um verkefni sem nemendur hafa valið að fást við.► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Samvinna kennara um aukið samvinnunám í Öldutúnsskóla

Samvinna í Öldutúnsskóla

► Grein Hildigunnar Bjarnadóttur og Margrétar Sverrisdóttur fjallar um hóp grunnskólakennara sem þróaði starf sitt með samvinnunámi í kennslu. Hópurinn varð til í tengslum við meistaraprófsritgerðir höfunda sem þeir skrifuðu veturinn 2010–2011. Um er að ræða tvær sjálfstæðar starfendarannsóknir sem tengdust á þann hátt að rannsakendur tóku báðar þátt í þróunarvinnu í samvinnu við aðra kennara um að auka hlut samvinnunáms í skólastarfinu. Önnur rannsóknin beinir sjónum umsjónarkennara að eigin kennsluháttum með það að markmiði að auka samvinnunám, skapa meiri fjölbreytni og koma betur til móts við mismunandi þarfir nemenda. Hin er rannsókn deildarstjóra sem skoðar hvernig gengur að leiða þróunarvinnuna. Því er lýst hvernig hópi kennara sem hittist reglulega skólaárið 2010–2011 gengur að tileinka sér hugmyndafræði og aðferðir samvinnunáms og miðla reynslu sinni innan hópsins. Vinnu í samvinnunámsteyminu var svo haldið áfram skólaárið 2011–2012. Reynslan eftir þessi tvö skólaár gefur til kynna að teymisvinnan hafi skilað sér í úrbótum á skólastarfinu. ► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Fjölgreinabraut í Menntaskólanum á Egilsstöðum

Í annarri grein Tinnu Kristbjargar Halldórsdóttur og Sigrúnar Harðardóttur um úrræði og þjónustu við nemendur með sérþarfir, einkum vegna ADHD, sértækra námserfiðleika og sálfélagslegra vandkvæða, fjalla þær um fjölgreinabraut sem starfrækt var til reynslu við Menntaskólann á Egilsstöðum. Fjallað er um aðdraganda að stofnun brautarinnar, nemendahópinn á brautinni og námið sem þar var boðið upp á. Einnig er lýst fjölþættu mati á árangri af tilraunaverkefninu. Í lok greinarinnar eru hugleiðingar höfunda um þróun á úrræðum fyrir nemendur eins og þá sem brautina sóttu.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Að taka flugið: Þróunarstarf í Hlíðarskóla á Akureyri

Hlíðarskóli, Akureyri.
Grein Bryndísar Valgarðsdóttur, Reynis Hjartarsonar og Ingvars Sigurgeirssonar segir frá þróunarstarfi í Hlíðarskóla á Akureyri. Um tuttugu nemendur stunda nám í skólanum en hann er hugsaður er sem skammtímaúrræði fyrir þá nemendur sem af einhverjum ástæðum aðlagast ekki starfinu í heimaskóla sínum. Kennsluhættir í skólanum hafa til skamms tíma að mestu verið hefðbundnir en áhersla lögð á mikla nánd og einstaklingsmiðun. Á síðasta ári var ákveðið að ráðast í umfangsmiklar breytingar á kennsluháttum sem ásamt fleiru miða að því að efla þátttöku nemenda með fjölbreyttum viðfangsefnum sem tengjast áhugasviðum þeirra. Afar góð reynsla hefur fengist af þessari tilhögun og viðhorf nemenda, foreldra og starfsmanna til hennar mjög jákvæð.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Einstaklingsmiðun og sérstakur stuðningur í framhaldsskóla

Grein Sigrúnar Harðardóttur og Tinnu Kristbjargar Halldórsdóttur lýsir þróunarstarfi við Menntaskólann á Egilsstöðum um úrræði og þjónustu við nemendur með sérstakar þarfir á almennri braut. Í þessari fyrstu grein af fleirum um þetta þróunarstarf við skólann segir frá því hvernig leitað hefur verið leiða í átt að einstaklingsmiðuðu námi.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest