25/09/2017

Innleiðing á Byrjendalæsi – Viðhorf og reynsla kennnara

Byrjendur í lestri - Teppisskreyting

Grein Eyglóar Björnsdóttur, Maríu Steingrímsdóttur og Sigríðar Margrétar Sigurðardóttur segir frá rannsókn á innleiðingu og starfsþróunarlíkani læsisaðferðar sem nefnd hefur verið Byrjendalæsi og var þróuð í Miðstöð skólaþróunar við Háskólann á Akureyri (MSHA). Aðferðin hefur á undanförnum árum verið innleidd í tæplega helmingi grunnskóla á Íslandi. Samhliða þróun aðferðarinnar var sett saman tveggja ára starfsþróunarlíkan til að styðja skóla við innleiðinguna. Markmið rannsóknarinnar sem hér er kynnt er að greina reynslu kennara af innleiðingu á Byrjendalæsi samkvæmt líkaninu, kanna viðhorf þeirra í því sambandi og skoða hvaða áhrif þátttaka hefur haft á starfsþroska þeirra. Byggt er á úrvinnslu höfunda á mati kennara sem þátt hafa tekið í innleiðingu eftir líkaninu. Ráðgjafar um aðferðina við MSHA söfnuðu matsgögnunum. Gögnin sem hér eru greind ná yfir tímabilið 2009 til 2012 og geyma bæði einstaklingsmat og hópmat. Niðurstöður benda til ánægju með kennsluaðferðina og starfsþróunarlíkanið sem henni fylgir. Kennarar telja vel haldið utan um innleiðinguna af hálfu MSHA og að það auðveldi þeim að tileinka sér aðferðina. Hins vegar koma einnig fram vísbendingar um óöryggi í hópi kennaranna. Þeir kalla eftir meiri stuðningi við framkvæmd aðferðarinnar í starfi með nemendum. Niðurstöðurnar ættu að gefa bæði kennurum og skólastjórnendum vísbendingar um að hverju þarf að huga við innleiðingu þróunarverkefna. Þær ættu jafnframt að nýtast leiðtogum, ráðgjöfum og öðrum þeim, sem koma að innleiðingu á Byrjendalæsi, við frekari þróun á aðferðinni og rannsóknir á henni. ► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Distance teacher education as stimulation for school development in Iceland

The expansive learning cycle

This ► article by Þuríður Jóhannsdóttir [Thurídur Jóhannsdóttir] describes the origin of a distance programme for teachers first offered at the Iceland University of Education in 1993 in response to a lack of qualified teachers in rural Iceland. Student teachers were teaching in their home districts while enrolled in the programme, which was organized as a combination of campus-based sessions and home study, communicating with university lecturers via the Internet. The purpose of the article is to enhance understanding of the inception of the programme and shed light on the way in which student teachers’ participation in the distance programme enabled them to stimulate school development. ► See article.

Greinin er á ensku og lýsir upphafi heildstæðs kennaranáms í fjarnámi sem fyrst bauðst í Kennaraháskóla Íslands árið 1993. Þörf fyrir fjarnám spratt af skorti á kennurum með réttindi, einkum á landsbyggðinni. Kennaranemar unnu flestir sem kennarar heima í héraði á meðan þeir stunduðu námið. Það var skipulagt í nokkrum stað-bundnum lotum á ári en þess á milli stunduðu nemar námið heima og áttu samskipti við kennarana í gegnum Internetið. Tilgangur greinarinnar er að auka skilning á tilurð fjarnámsins og varpa ljósi á hvernig þátttaka kennaranema í fjarnáminu styrkti þá í að efla skólaþróun í heimaskólum sínum. Gögnin sem rannsóknin byggir á eru skráðar heimildir og ýmis skjöl sem varpa ljósi á samspil ýmissa þátta í íslensku samfélagi sem urðu til þess að fjarnáminu var komið á fót. Þá var farið í heimsókn í nokkra skóla á landsbyggðinni og tekin viðtöl við nokkra þeirra fjarnema sem voru í fyrsta hópnum og þessi viðtöl eru notuð til að lýsa þróun fjarnámsins á fyrstu árunum frá sjónarhóli fjarnemanna sjálfra. Kenningin um víkkað nám (Engeström, 1987, Engeström og Sannino, 2010) var notuð sem fræðilegur rammi við greiningu gagnanna. ► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Viðhorf kennara til ákvarðanatöku nemenda í hönnun og smíði

Smíðastofa 2009 TH

► Grein Gísla Þorsteinssonar og Brynjars Ólafssonar fjallar um rannsókn á viðhorfum grunnskólakennara til ákvarðanatöku nemenda í námsgreininni hönnun og smíði. Í rannsókninni var einkum horft til nemenda á aldrinum 12 til 14 ára og könnuð tækifæri sem kennarar í greininni veita þeim til að taka eigin ákvarðanir. Fjallað var um viðhorf kennaranna til kennarahlutverksins og hvaða möguleika þeir töldu sig hafa til þess að ýta undir og þroska færni nemenda að þessu leyti. Leitað var eftir viðhorfum kennaranna til ákvarðanatöku af hálfu nemenda og athugað hvort kennarar veittu nemendum tækifæri til sjálfstæðra ákvarðana. Einnig var rannsakaður skilningur kennara á mikilvægi þess að veita nemendum svigrúm til ákvarðana og því hlutverki menntunar að stuðla að ákvörðunum nemenda um eigin athafnir. Könnuð var sýn kennara á aðalnámskrá og innt eftir hugmyndum þeirra um áhrif hennar á skólastarf. Af niðurstöðum rannsóknarinnar má álykta að aðalnámskrá grunnskóla í hönnun og smíði frá 2007 bjóði upp á mörg tækifæri til þess að taka ákvarðanir um hönnun og smíði verkefna. Kennarar telja hins vegar að námskráin geri kröfur sem erfitt sé að mæta í skólastarfi. Kennararnir telja nauðsynlegt að setja ákveðnari kröfur í námskrá en líta líka svo á að leiðbeina þurfi kennurum um þessi efni. ► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Umbótastarf í Grunnskólanum á Bakkafirði

Grunnskólanemendur á Bakkafirði

► Grein Ingvars Sigurgeirssonar, Maríu Guðmundsdóttur og Bylgju Daggar Sigurbjörnsdóttur segir frá skólastarfi á Bakkafirði, örsmáu sjávarþorpi á Norðausturlandi. Þar hafa kennarar gengið lengra en flestir kennarar annarra grunnskóla í þá átt að leyfa nemendum að taka ábyrgð á eigin námi. Í íslensku og stærðfræði vinna elstu nemendur skólans eftir einstaklingsbundnum áætlunum sem þeir eiga sjálfir þátt í að móta. Í samfélagsgreinum og náttúrufræði fást þeir við fjölbreytt og sjálfstæð viðfangsefni, ýmist einir eða fleiri saman. Nemendur ráða viðfangsefnum sínum og efnistökum að mestu og stundum alveg. Áhugi nemenda hefur verið mikill og farið fram úr björtustu vonum. Sama máli gegnir um þátttöku þeirra í mótun verkefna. Í mörgum tilvikum ákveða nemendur að tengja viðfangsefnin miðlun og skapandi vinnu með lifandi flutningi, myndrænni tjáningu, leikþáttum, kvikmyndagerð og sýningum. Nemendur fá að sinna þessum verkefnum ellefu kennslustundir á viku eða um þriðjung skólatímans. Nemendur og kennarar skiptast á um að velja þemu eða viðfangsefni. Í greininni er sagt frá aðdrag-anda þessara kennsluhátta og gefin dæmi um verkefni sem nemendur hafa valið að fást við.► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Áhugi og nýting á lífsleikninámsefninu Vinir Zippýs

Vinir Zippýs

► Grein Sigrúnar Daníelsdóttur sálfræðings og verkefnastjóra geðræktar hjá Embætti landlæknis lýsir reynslu skólafólks af notkun lífsleikninámsefnisins Vinir Zippýs fyrir 5–7 ára börn. Efnið miðar að því að efla bjargráð ungra barna og hæfni þeirra til að takast á við erfiðleika í lífinu. Embættið stóð fyrir nafnlausri netkönnun á meðal starfsfólks grunnskóla til að kanna núverandi stöðu og nýtingu á námsefninu hér á landi. Niðurstöður sýna að góð reynsla er komin á kennslu námsefnisins Vinir Zippýs í grunnskólum landsins og þeir sem hafa reynslu af kennslu þess greina frá mikilvægum ávinningi fyrir börn. Vert er að hvetja kennara í leikskólum og yngsta stigi grunnskóla til þess að kynna sér þetta námsefni og íhuga að bjóða það sem hluta af þeirri lífsleikni og geðrækt sem stendur ungum börnum til boða í skólakerfinu. ► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Samvinna kennara um aukið samvinnunám í Öldutúnsskóla

Samvinna í Öldutúnsskóla

► Grein Hildigunnar Bjarnadóttur og Margrétar Sverrisdóttur fjallar um hóp grunnskólakennara sem þróaði starf sitt með samvinnunámi í kennslu. Hópurinn varð til í tengslum við meistaraprófsritgerðir höfunda sem þeir skrifuðu veturinn 2010–2011. Um er að ræða tvær sjálfstæðar starfendarannsóknir sem tengdust á þann hátt að rannsakendur tóku báðar þátt í þróunarvinnu í samvinnu við aðra kennara um að auka hlut samvinnunáms í skólastarfinu. Önnur rannsóknin beinir sjónum umsjónarkennara að eigin kennsluháttum með það að markmiði að auka samvinnunám, skapa meiri fjölbreytni og koma betur til móts við mismunandi þarfir nemenda. Hin er rannsókn deildarstjóra sem skoðar hvernig gengur að leiða þróunarvinnuna. Því er lýst hvernig hópi kennara sem hittist reglulega skólaárið 2010–2011 gengur að tileinka sér hugmyndafræði og aðferðir samvinnunáms og miðla reynslu sinni innan hópsins. Vinnu í samvinnunámsteyminu var svo haldið áfram skólaárið 2011–2012. Reynslan eftir þessi tvö skólaár gefur til kynna að teymisvinnan hafi skilað sér í úrbótum á skólastarfinu. ► Sjá grein.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Er samfella í læsiskennslu barna á mótum leik- og grunnskóla?

Grein Halldóru Haraldsdóttur fjallar um yfirfærslu (e. transition) á milli fyrstu skólastiga og samfellu í námi (e. continuity). Markmið rannsóknarinnar sem hér er kynnt var að skoða hvort hugað sé að samfellu í námi barna á mótum skólastiga, einkum hvað varðar læsi. Skoðað var á hvern hátt unnið er með læsi í leikskóla, hvernig upplýsingar flytjast á milli skólastiganna og hvernig þær eru notaðar í grunnskólanum. Tekin voru rýniviðtöl við kennara elstu deilda þriggja leikskóla og yngsta bekkjar tveggja grunnskóla og rýnt í ýmis rituð gögn skólanna. Meginniðurstöður eru þær að skólastofnanirnar hafa skipulegt samstarf á mótum skólastiga. Samstarfið beinist einkum að því að draga úr spennu og kvíða og felst í því að kynna börnum aðstæður og umhverfi grunnskólans. Minna virðist hugað að samræmingu kennsluhátta.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Samstarf í þágu barna: Samvinna grunnskóla og barnaverndar

Í samfélagi nútímans er farsæl skólaganga og menntun oftar en ekki lykillinn að velgengni í lífinu. Grein Anni G. Haugen dregur fram að öllum börnum er mikilvægt að fá góðan stuðning og hvatningu í námi og þjálfun í félagslegri færni í skólanum. Barnaverndarnefndir á Íslandi sinna á ári hverju miklum fjölda barna á grunnskólaaldri, oftast með því að aðstoða barnið heima, en í þeim tilvikum sem barn er talið vera í hættu á heimili sínu eða í þörf fyrir umfangsmeiri aðstoð er hægt að vista það á fóstur- eða meðferðarheimili. Því má ætla að samstarf skóla og barnaverndar þurfi að vera náið og markvisst en ýmsar vísbendingar eru þó um að það megi bæta. Í greininni er fjallað um samstarf skóla og barnaverndar og stöðu barna í skóla og dregnir fram þættir sem þörf er á að bæta frekar til að slíkt samstarf geti þróast og dafnað til hagsbóta fyrir barnið. Greinin er byggð á íslenskum og erlendum rannsóknum og fræðigreinum um efnið.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Þróun menntunar fyrir norræna grunnskólakennara

Grein Gyðu Jóhannsdóttur segir frá samanburðarrannsókn á þróun í menntun norrænna grunnskólakennara og kannar hvort og á hvern hátt þróun á Íslandi er sambærileg þróuninni á öðrum Norðurlöndum. Leitast er við að greina hvort og á hvern hátt þróunin endurspeglar bóknámsrek, hvort sú tilhneiging sé á Norðurlöndum að færa kennaramenntun í háskóla eða í stofnanir sem smám saman leitast við að haga starfsemi sinni á líkan hátt og gert er í háskólum. Sérstaklega er kannað hvernig bóknámsrek er tilkomið og hvernig það tengist menntapólitískum aðstæðum og uppbyggingu æðri menntunar í hverju landi. Þróunin endurspeglar mismikið bóknámsrek í löndunum fimm. Menntun íslenskra grunnskólakennara flyst snemma í háskóla en menntun danskra grunnskólakennara fer fram í stofnunum sem eru ólíkastar háskólum miðað við önnur Norðurlönd. Nánari greining bendir til þess að landfræðilegar og menningarlegar aðstæður hafi haft áhrif á þróun menntunar grunnskólakennara í Danmörku og á Íslandi.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Trúarbragðafræðsla í samfélagi margbreytileikans

Grein Gunnars J. Gunnarssonar fjallar um trúarbragðafræðslu á tímum trúarlegs margbreytileika og fjölhyggju, meðal annars með hliðsjón af ályktunum og álitsgerðum Evrópuráðsins og Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu en í þeim er áréttað mikilvægi vandaðrar trúarbragðafræðslu til að auka skilning ungs fólks á hlutverki trúarbragða í fjölmenningarsamfélögum nútímans og dregið fram hvernig góð þekking á trúarbrögðum og lífsviðhorfum getur stuðlað að virðingu fyrir trúfrelsi og eflt skilning á félagslegum margbreytileika. Litið er til trúarbragðakennslu í Bretlandi, einkum aðferðum sem taka mið af óhjákvæmilegum áhrifum margbreytileikans á nemendur og sett fram sjónarmið um nálgun og áherslur í trúarbragðafræðslu hér á landi á tímum margbreytileiki og fjölhyggju í trúarefnum.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Að taka flugið: Þróunarstarf í Hlíðarskóla á Akureyri

Hlíðarskóli, Akureyri.
Grein Bryndísar Valgarðsdóttur, Reynis Hjartarsonar og Ingvars Sigurgeirssonar segir frá þróunarstarfi í Hlíðarskóla á Akureyri. Um tuttugu nemendur stunda nám í skólanum en hann er hugsaður er sem skammtímaúrræði fyrir þá nemendur sem af einhverjum ástæðum aðlagast ekki starfinu í heimaskóla sínum. Kennsluhættir í skólanum hafa til skamms tíma að mestu verið hefðbundnir en áhersla lögð á mikla nánd og einstaklingsmiðun. Á síðasta ári var ákveðið að ráðast í umfangsmiklar breytingar á kennsluháttum sem ásamt fleiru miða að því að efla þátttöku nemenda með fjölbreyttum viðfangsefnum sem tengjast áhugasviðum þeirra. Afar góð reynsla hefur fengist af þessari tilhögun og viðhorf nemenda, foreldra og starfsmanna til hennar mjög jákvæð.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Svar við ritdómi um bókina Responding to Diversity at School

Í svari Gretars Marinóssonar er brugðist við spurningum sem Ingólfur Á. Jóhannesson beindi til hans í umsögn sinni um bók hans, Responding to Diversity at School. Gretar bregst m.a. við þeirri spurningu hvort grunnskólakennurum finnist sér ógnað af stefnu stjórnvalda um skóla án aðgreiningar.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest