21/11/2017

Ráðstefnurit Netlu: Menntakvika 2012

Ráðstefnurit Netlu – Menntakvika 2012 er gefið út á vegum Netlu – Veftímarits um uppeldi og menntun og Menntavísindasviðs Háskóla Íslands og birtir ritrýndar og ritstýrðar greinar eftir höfunda úr röðum þeirra sem héldu erindi á Menntakviku haustið 2012. Ritrýndar greinar voru 16 talsins eftir 33 höfunda, ritstýrðar greinar voru 4 eftir 6 höfunda. Sjá nánar undir Ráðstefnurit Netlu > Menntakvika 2012.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Er samfella í læsiskennslu barna á mótum leik- og grunnskóla?

Grein Halldóru Haraldsdóttur fjallar um yfirfærslu (e. transition) á milli fyrstu skólastiga og samfellu í námi (e. continuity). Markmið rannsóknarinnar sem hér er kynnt var að skoða hvort hugað sé að samfellu í námi barna á mótum skólastiga, einkum hvað varðar læsi. Skoðað var á hvern hátt unnið er með læsi í leikskóla, hvernig upplýsingar flytjast á milli skólastiganna og hvernig þær eru notaðar í grunnskólanum. Tekin voru rýniviðtöl við kennara elstu deilda þriggja leikskóla og yngsta bekkjar tveggja grunnskóla og rýnt í ýmis rituð gögn skólanna. Meginniðurstöður eru þær að skólastofnanirnar hafa skipulegt samstarf á mótum skólastiga. Samstarfið beinist einkum að því að draga úr spennu og kvíða og felst í því að kynna börnum aðstæður og umhverfi grunnskólans. Minna virðist hugað að samræmingu kennsluhátta.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Björn Gunnlaugsson og Tölvísi: Stærðfræði og trú í menntun 19. aldar

Grein Kristínar Bjarnadóttur fjallar um gagnmerka kennslubók frá 19. öld. Ferill nítjándualdarstærðfræðingsins Björns Gunnlaugssonar (1788–1876) er einstakur. Hann naut aldrei skólavistar á Íslandi en náði óvenjulegum tökum á stærðfræði, að mestu með sjálfsnámi, áður en hann settist í Kaupmannahafnarháskóla, 29 ára að aldri. Þar vann hann til tvennra gullverðlauna fyrir stærðfræðiþrautir. Hann kenndi stærðfræði við Bessastaðaskóla og Lærða skólann í Reykjavík um fjörutíu ára skeið og landmælingar hans voru grunnur að Íslandskortum í hálfa öld. Bók hans um stærðfræði, Tölvísi, var gefin út er hann var orðinn 77 ára að aldri. Tölvísi, sem er meginviðfangsefni greinarinnar, bregður ljósi á hversu mikils Björn mat stærðfræðina og á heimspekilega og trúarlega afstöðu hans til stærðfræðilegra hugtaka og lögmála.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Kennaramenntun og skólastarf í ljósi ólíkra viðhorfa til náms

Í grein Hafþórs Guðjónssonar er fjallað um kennaramenntun og skólastarf í ljósi þriggja ólíkra viðhorfa til náms sem höfundur kallar viðtökuviðhorfið, hugsmíðahyggju og aðstæðuviðhorfið. Viðtökuviðhorfið, segir höfundur, hefur verið ríkjandi viðhorf til náms um langan aldur og mótað starfshætti kennara bæði í skólum almennt og í kennaraskólum en jafnframt haldið okkur föngnum í þeirri þröngu sýn að það að læra merki að taka við því sem aðrir hafa hugsað. Bæði hugsmíðahyggju og aðstæðuviðhorfið má skoða sem andóf gegn viðtökuviðhorfinu og með því að leggja þau saman verður til kraftmikil sýn á nám sem ætti að geta auðveldað okkur að þróa nýja og betri starfshætti bæði í kennaraskólum og skólum almennt.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Samstarf í þágu barna: Samvinna grunnskóla og barnaverndar

Í samfélagi nútímans er farsæl skólaganga og menntun oftar en ekki lykillinn að velgengni í lífinu. Grein Anni G. Haugen dregur fram að öllum börnum er mikilvægt að fá góðan stuðning og hvatningu í námi og þjálfun í félagslegri færni í skólanum. Barnaverndarnefndir á Íslandi sinna á ári hverju miklum fjölda barna á grunnskólaaldri, oftast með því að aðstoða barnið heima, en í þeim tilvikum sem barn er talið vera í hættu á heimili sínu eða í þörf fyrir umfangsmeiri aðstoð er hægt að vista það á fóstur- eða meðferðarheimili. Því má ætla að samstarf skóla og barnaverndar þurfi að vera náið og markvisst en ýmsar vísbendingar eru þó um að það megi bæta. Í greininni er fjallað um samstarf skóla og barnaverndar og stöðu barna í skóla og dregnir fram þættir sem þörf er á að bæta frekar til að slíkt samstarf geti þróast og dafnað til hagsbóta fyrir barnið. Greinin er byggð á íslenskum og erlendum rannsóknum og fræðigreinum um efnið.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Rannsóknarkennslustund og námssamfélag kennaranema

Grein Guðbjargar Pálsdóttur og Guðnýjar Helgu Gunnarsdóttur segir frá rannsókn á rannsóknarkennslustund (e. lesson study) sem leið til að byggja upp námssamfélag í kennaramenntun. Í rannsóknarkennslustund felst að hópur kennara og kennaranema skipuleggur saman, rannsakar og ígrundar kennslustund með ákveðin markmið í huga. Rannsakað var hvernig námssamfélag myndaðist meðal stærðfræðikennaranema vormisserin 2009 og 2010 þegar þeir prófuðu að nota þessa aðferð með kennurum sínum. Niðurstöður sýndu að rannsóknarkennslustund getur stutt við myndun námssamfélags þar sem kennaranemar þróa færni sína í faglegri umræðu og auka um leið samstarfshæfni sína, en hvort tveggja er talið mikilvægt í kennaramenntun og kennarastarfi. Þátttaka í rannsóknarkennslustund getur jafnframt stutt kennaranema í að taka mið af námi nemenda og inntaki þegar þeir skipuleggja kennslu í samvinnu. Rannsóknarkennslustund getur því reynst kennaranemum vel til að læra að kenna og leggja grunn að starfsþróun sinni.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Þróun menntunar fyrir norræna grunnskólakennara

Grein Gyðu Jóhannsdóttur segir frá samanburðarrannsókn á þróun í menntun norrænna grunnskólakennara og kannar hvort og á hvern hátt þróun á Íslandi er sambærileg þróuninni á öðrum Norðurlöndum. Leitast er við að greina hvort og á hvern hátt þróunin endurspeglar bóknámsrek, hvort sú tilhneiging sé á Norðurlöndum að færa kennaramenntun í háskóla eða í stofnanir sem smám saman leitast við að haga starfsemi sinni á líkan hátt og gert er í háskólum. Sérstaklega er kannað hvernig bóknámsrek er tilkomið og hvernig það tengist menntapólitískum aðstæðum og uppbyggingu æðri menntunar í hverju landi. Þróunin endurspeglar mismikið bóknámsrek í löndunum fimm. Menntun íslenskra grunnskólakennara flyst snemma í háskóla en menntun danskra grunnskólakennara fer fram í stofnunum sem eru ólíkastar háskólum miðað við önnur Norðurlönd. Nánari greining bendir til þess að landfræðilegar og menningarlegar aðstæður hafi haft áhrif á þróun menntunar grunnskólakennara í Danmörku og á Íslandi.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Knowing how to write – Young Icelanders’ perceptions of writing in English

“Being able to speak English is one thing, knowing how to write it is another”: Young Icelanders’ perceptions of writing in English is an article in English reporting a qualitative study on perceived relevance of secondary school English studies in Iceland.

Grein Önnu Jeeves segir frá eigindlegri rannsókn á meintu gildi enskunáms í framhaldsskólum á Íslandi. Viðtöl við framhaldsskóla- og háskólanema, og ungt fólk í atvinnulífinu veita innsýn í viðhorf þeirra til enskunáms í framhaldsskóla. Í greininni er lögð áhersla á hvert viðhorf nemenda er til ritunar á ensku í námi og hvaða breytingar á námsefni og kennsluaðferðum gætu komið þar að gagni. Greinin hefst á stuttu yfirliti um það nýjasta í fræðilegri umfjöllun um ritun í kennslu ensku sem erlends tungumáls. Fjallað er um aðalnámskrá fyrir framhaldsskóla fyrir árið 2011 og Evrópsku tungumálamöppuna. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að þörf sé á umtalsverðri nákvæmni og flæði í tungamálakunnáttu þegar kemur út í atvinnulífið. Þátttakendur hafa flestir gaman af því að skrifa á ensku en nefna skort á sjálfstæði og færni í sjálfsmati. Greininni lýkur með umfjöllun um þýðingu rannsóknarinnar fyrir enskunemendur og enskukennara.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Tilraun um aukinn sveigjanleika náms við Háskólann á Akureyri

Grein Eyglóar Björnsdóttur fjallar um tilraun þar sem námskeið við Háskólann á Akureyri voru kennd með miklum sveigjanleika hvað snertir stund og stað fremur en að litið væri á þau sem staðnám eða fjarnám eins og venjan er við skólann. Í greininni er kynnt rannsókn sem gerð var meðal nemenda í einu þessara námskeiða að námskeiði loknu til að kanna reynslu nemendanna af því að stunda háskólanám með þessum hætti. Nemendurnir voru ánægðir með tilhögun námskeiðsins, skipulag og innihald. Þeim fannst námskeiðið krefjandi en áhugavert og töldu sig margt hafa lært.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Spakvitur hæna og nöldrandi spurningarmerki

Grein Eddu Kjartansdóttur er skrifuð frá sjónarhjóli nemanda sem fær köfnunartilfinningu þegar rammar fræðaheims þrengja að. Edda fjallar um glímu sína við þá ramma í háskólanámi í ljósi af hugmyndum Laurel Richardson. Hún greinir frá því hvernig þær hjálpuðu henni að öðlast rödd og gerðu henni kleift að nota ritun sem skapandi aðferð við að túlka og skilja. Richardson telur að túlkun á rannsóknargögnum megi birta með ýmsu móti og upp úr gögnum greinarhöfundar spratt saga af spakviturri hænu og nöldrandi spurningarmerki í föruneyti Birtu. Greinin er byggð á erindi í Ritveri á Menntavísindasviði Háskóla Íslands 8. nóvember 2010 og M.Ed.-ritgerð höfundar.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Að bjóða kynjakerfinu birginn – Reynsla átta húsasmiða og tölvunarfræðinga

Veggmynd með andlitum af báðum kynjum - Glerárskóla - TH

Grein Katrínar Bjargar Ríkarðsdóttur og Ingólfs Ásgeirs Jóhannessonar fjallar um birtingarmyndir kynjakerfisins í reynslu kvenna af námi og störfum í húsasmíði og tölvunarfræði. Tekin voru viðtöl við átta konur í greinunum tveimur. Allar höfðu þær lokið námi á síðastliðnum sex árum áður en viðtölin voru tekin. Húsasmiðirnir höfðu stundað nám í þremur framhaldsskólum og tölvunarfræðingarnir í þremur háskólum á ólíkum stöðum á landinu. Í greininni er leitast við að svara því hvort kynjakerfið í formi útilokunar, aðgreiningar og undirskipunar kvenna komi fram í reynslu þeirra, hvaða teikn séu skýrust og hvort kynjakerfið leiti nýrra leiða til að halda jafnvægi þegar tilraunir eru gerðar til að vinna í trássi við það. Meginniðurstaðan er sú að þótt einstaka konum takist að bjóða kynjakerfinu birginn dugi það skammt þar sem birtingarmyndir kynjakerfisins eru ekki persónuleg sérviska heldur kerfislægt fyrirbæri. Þegar skyggnst var undir yfirborðið og hlustað grannt á raddir kvennanna kom í ljós að ýmsir þættir kynbundinnar menningar í reynslu þeirra eru mjög lúmskir og í flóknu samspili við launavinnu, heimili, kynverund, ofbeldi og þátt ríkisins.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest

Óboðinn gestur í orðræðu um börn

Grein Gunnlaugs Sigurðssonar segir frá sjálfsprottinni umræðu í kennslustund á Menntavísindasviði Háskóla Íslands þar sem Óli prik kemur óvænt til skjalanna og tvö lykilhugtök eru í boði, uppeldi og menntun. Annað þeirra verður tilfallandi fyrir valinu og umræðan fer fram á merkingarsviði þess en tekur óvænta stefnu vegna þriðja hugtaks sem sprettur, að því er virðist, óumhugsað upp innan þessa merkingarsviðs og reynist hafa afgerandi áhrif á framvindu umræðunnar. Í ljósi kenninga Platons, Rousseau, Alice Miller og Peter Winch reynir höfundur að draga fram ástæður þess að þetta hugtak fær svo ráðandi hlutverk. Greiningin leiðir í ljós samband hugmynda okkar og orða um börn og samband hugmynda okkar, gjörða okkar og félagslegra tengsla við börn.

Sýna fleirum: Email this to someoneShare on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on TumblrPin on Pinterest